Archeologieonderzoek Eiffel: oude ovens Sphinx en resten Penitentenklooster

De afgelopen weken heeft in de oude fabriekshallen van de Sphinx aan de Boschstraat archeologisch onderzoek plaatsgevonden. Het onderzoek is gedaan omdat op de plek tussen het Eiffelgebouw en de Boschstraat binnenkort wordt gestart met de bouw van de nieuwe bioscoop van Pathé. Omdat de bioscoopzalen verdiept worden aangelegd is vooraf archeologisch onderzoek uitgevoerd. Bij het onderzoek zijn oude ovens van de Sphinx en resten van het Penitentenklooster aangetroffen.

Over het onderzoek
De verwachtingen van het onderzoek waren divers. Zo zouden resten van het Penitentenklooster (gesticht 1673) bewaard kunnen zijn. Of er zou een Romeinse weg en daarlangs gelegen graven aangetroffen kunnen worden. Maar de vraag was vooral in hoeverre het 19e eeuwse bouw- en graafwerk voor de Sphinxfabrieken het bodemarchief had aangetast. Om dat te onderzoeken zijn een drietal proefsleuven in de hallen aangelegd.

Sphinxovens
Het onderzoek toont aan dat de ondergrond inderdaad danig is verstoord op plaatsen waar blok- en tunnelovens voor de Sphinx zijn gebouwd. Deze ovens waren enorme bouwwerken, grotendeels uit baksteen opgetrokken en voorzien van schoorstenen die vroeger de skyline van Maastricht bepaalden. De blokovens dateren van het eind van de 19e eeuw en zijn deels gesloopt voor de aanleg van de jongere tunnelovens (begin 20e eeuw). Beide soorten ovens zijn voor het bakken van de Sphinx-keramiek gebruikt. Delen van ovens zijn blootgelegd bij het onderzoek.

Penitentenklooster
Er  zijn bij het werk ook resten van het Penitentenklooster aangetroffen. Het onderzoek laat zien dat Regout bij de herinrichting van het voormalige kloosterterrein alleen de bovengrondse bebouwing heeft gesloopt.. De ondergrondse ruimte die nodig was heeft hij uitgegraven, waarbij de omliggende bodem ongemoeid is gelaten. De funderingen en kelders van het Penitentenklooster en bebouwing langs de Boschstraat zijn daardoor grotendeels bewaard gebleven. Bij het onderzoek zijn deze dan ook in vrijwel ongeschonden staat aangetroffen. De vondsten worden momenteel geprojecteerd op historische kaarten van het klooster om te zien welke onderdelen van het klooster exact zijn gevonden.

Geen resten Romeinse weg
Een Romeinse weg, die vanaf het Vrijthof naar het noorden over de westoever van de Maas zou lopen, is helaas niet gevonden. Maar dit onderzoek helpt wel om de route van deze weg steeds verder te bepalen door middel van het uitsluiten van mogelijke opties.

Vondsten worden gedocumenteerd
De aangetroffen resten zijn inmiddels gedocumenteerd en zullen verwijderd worden voor de bouw van de bioscoop van start gaat. Wanneer het bouwplan dit toelaat zullen delen van de archeologische resten hergebruikt worden om het rijke verleden van deze plek op te nemen in de nieuwbouw. In verband met de onveiligheid van de hallen kan de plek helaas niet worden opengesteld voor het publiek.

Gerdo van Grootheest, wethouder Belvédère en Archeologie: ‘Dit onderzoek toont eens te meer het rijke verleden van onze stad aan. We gaan op deze plek een nieuw hoofdstuk toevoegen aan die geschiedenis. Maar we bekijken wel of we een deel van de vondsten een plek kunnen geven in de nieuwbouw om zo oud en nieuw zichtbaar met elkaar te verbinden’.